Maandelijks archief: januari 2014

Ergeren aan Maya de bij

Maya de bij
Maya de bij

Niet echt binnen het onderwerp van deze blog, maar ook niet ontzettend ver daarbuiten. Aangezien er de afgelopen maanden niets te melden viel mag een “off topic” intermezzo er best even tussen.

Mijn dochter van drie is helemaal gek van Maya de bij, de oude en de moderne versie. Zonder het echt te willen krijg ik toch behoorlijk wat mee van de afleveringen en kan ik het niet laten om me te ergeren aan hoe ver ze naast de werkelijkheid zitten.

Ik zal even een korte lijst samenstellen van dingen die ik me kan herinneren, er zijn er vast meer maar deze weet ik zo uit mijn hoofd:

  • Bijen komen niet als kleinere onvolwassen bijtjes uit het raat maar worden volwassen geboren en hoeven niet opgevoed te worden. Het duurt weliswaar ongeveer 3 weken voordat bijen er op uit gaan om nectar en pollen te verzamelen (vliegbijen). Voor die tijd spenderen ze in de kolonie op het raat. Ze maken cellen en andere bijen schoon, ze verzorgen het broed en de koningin en ze accepteren nectar van vliegbijen die terug komen na het foerageren (huisbijen). Drie weken nadat ze de leeftijd hebben bereikt dat ze erop uit mogen gaan ze dood, aangezien alle werksters, buiten de winter bijen, ongeveer maar 6 weken leven. Ze spenderen dus de helft van hun leven in de kolonie.
  • Mannetjes bijen zijn niet en nooit wachters, dat is één van de taken van de vliegbijen. Mannetjes bijen zijn de nietsnutten van het volk, ze worden gevoerd en schoongemaakt door de huisbijen wanneer ze in het volk zijn, verder voeren ze in het volk niets uit. Om de zoveel tijd gaan ze er vandoor om zich te verzamelen in “wolkjes” mannetjes bijen om jonge koninginnen te bevruchten. Verder doen letterlijk  niets, ze zijn bij ieder volk welkom en worden overal gevoerd. Aan het einde van de zomer, aangezien ze dan niet meer nodig zijn, gaan de mannetjes allemaal dood. Ze worden niet meer gevoerd en worden het volk uit gepest.
  • Bijen “helpen” geen andere insecten.
  • Honing wordt niet in een soort meer opgeslagen maar in cellen in het raat, vaak in een bepaald patroon, zo kan er nog een deel van het water uit de honing verdampen.
  • Bijen hebben geen kruiken bij zich waarin ze nectar vervoeren. Ze slaan het op in een speciale maag, wel genoemd de honingmaag. Bij thuiskomst geven ze het aan huisbijen die het verder verwerken.
  • Bloemen produceren geen honing, dat doen de bijen. Door het toevoegen van allerlei enzymen aan de nectar en het laten verdampen van een belangrijk deel van het vocht uit de nectar (honing < 20% water). Dat doen ze door het nectar uit hun honingmaag op hun tong aan de warme lucht in de kolonie bloot te stellen (honing is bijen kots).
  • Was komt niet uit spuitbussen maar dat produceren de bijen zelf, hiervoor hebben de bijen speciale klieren, de wasklieren. Hieruit komen “plaatjes” was die ze vervolgens bewerken met hun kaken en vervolgens verder verwerken tot raat of deksels op cellen met daarin verpoppende larven of honing met een juiste waterconcentratie.
  • Als er ergens een beer te zien is gaan de bijen er meteen vandoor en laten hun nest achter. Bijen zullen een beer niet herkennen tijdens het foerageren naar bloemen. Bijen blijven bij hun nest/korf en verdedigen die tot de dood, iets wat ik en alle imkers wel eens persoonlijk ervaren hebben. Zelfs bij de meest dociele volken.
  • Het fladderen met de vleugels in de korf/kast/nest helpt niet wanneer het te warm is in de kast, daar word het juist warmer van. Bijen gebruiken water om de kast/korf/nest af te koelen. Bijen trillen met hun vlieg spieren in de winter of in koudere perioden om het volk op temperatuur te houden, hierbij bewegen ze hun vleugels niet.
  • In een aflevering dreigt Maya een vlieg te steken voor iets heel onbenulligs, wat in werkelijkheid de dood voor die vlieg  zou betekenen (nee niet voor Maya, bij het steken van insecten verliezen bijen niet hun angel), de doodstraf is een toch wat heftige “straf”…

Dit is waar ik nu even op kan komen, het was minder kort dan ik eerst dacht dat het zou zijn en er zijn vast wel meer punten te noemen als ik hard nadenk. Oké Maya is bedoeld voor kinderen, maar ik ben imker en bioloog en het lukt me niet om naïef naar een aflevering te kijken (“beroeps”deformatie?). Zo geef je kinderen veel misinformatie over bijen, alsof het rondvliegende ANWB hulpjes zijn. Op YouTube zijn er filmpjes te vinden met het thema; “scientifically accurate”… iets, meestal over kinder-georiënteerde tekenfilms. Ik stel me voor hoe een “scientifically accurate” Maya de bij eruit zou zien, dat die tekenfilmpjes waarschijnlijk niet echt geschikt zouden zijn voor kinderen van de leeftijd van mijn dochter. Dus ik moet beter mijn best doen om me in te leven in de fantasie van mijn dochter hierover, maar zou het echt te veel gevraagd zijn om iets dichter bij de waarheid te zitten?

Oké, ik moest dit even toevoegen…sorry

Groet, Andrew

Advertenties

Oxaalzuur druppel methode

Ik heb afgelopen zaterdag mijn bijen behandeld met oxaalzuur tegen varroa mijt via de oxaalzuur druppel methode zoals dat wordt genoemd. Met het doel om met een redelijk varroa vrij volk het nieuwe seizoen te beginnen. Eigenlijk is de winter nu pas goed en wel aan het beginnen. De eerste dag waarbij het overdag vroor was de dag van de behandeling, ook al was het maar iets van 1 graad. Gevoelstemperatuur was misschien min 5.

De bijen waren redelijk rustig, er vlogen wel een aantal op maar dat waren er hooguit een stuk of vijftien. Eén belande op een of andere manier op mijn sok bij de rand van mijn schoen en stak mij in mijn enkel op het moment dat ik ging lopen. Ik voelde er weinig van, aangezien ik dikke sokken aan had kwam de angel niet echt ver mijn huid in. Het oxaalzuur druppelen was zoo gepiept. Ik vulde een grote spuit van 60 ml met oxaalzuur oplossing (9 gram oxaalzuur, 150 gram suiker en 150 ml/gram water) en druppelde die vervolgens over de bijen, ongeveer 5 ml per “straatje” bijen, wat gedefinieerd wordt als het stuk van de ruimte tussen de ramen waar bijen zitten betekend (zei de aanwijzing (PDF) van wur, blz 49, 50).

De oxaalzuur druppel methode voer je uit in de winter, wat redelijk tegen natuurlijk voelt aangezien je als imker geleerd wordt om de bijen niet te storen als de temperatuur beneden een graad of 14 is.  Omdat er geen broed is in deze periode zitten alle varroa mijten op de bijen en worden dus allemaal geraakt met deze behandeling. De varroa mijten zitten het liefst in het broed omdat ze zich daar voortplanten. om het zo maar te zeggen. Ik neem aan dat het de bedoeling is dat de bijen elkaar ontdoen van het plakkerige suikerwater en dat ze zo het oxaalzuur binnen krijgen en de mijten die het bloed van de bijen drinken overlijden aangezien ze niet tegen het oxaalzuur kunnen. Hoe dit precies zou werken weet ik niet aangezien oxaalzuur voor bijen ook niet helemaal prettig is.

Na de oxaalzuur behandeling heb ik een laagje piepschuim onder de deksel op de dekplaat gelegd tegen de kou, geen idee of dat iets gaat doen, en de kast weer afgesloten. Ik kan nu alleen maar hopen dat de bijen de rest van de winter en begin van de lente gaan overleven. Over een maand of 3-4, afhankelijk van het weer, breng ik de kast terug tot 1 broedkamer en zet ik de honing kamer er weer op (in de hoop dat ze die dit jaar wel gaan gebruiken).

Ik heb een video gevonden van de behandeling, mijn bijen waren minder rustig en het waren er ook een goed deel minder, “hope for the best”.

Groet, Andrew