Tagarchief: bijen

Nieuw volk

Ik kan misschien aan een nieuw volk komen, van een imker die zijn hoeveelheid volken wil verkleinen. Ik ken de details rond het mogelijk volk nog niet noch of ik daadwerkelijk kans heb om het volk te krijgen (kopen?). Ik zou graag het komende seizoen verder gaan met twee volken, dat geeft de mogelijkheid om te delen wat betreft broed en voorraden en misschien moer(dop)en.  Ik hoop er morgen (13 maart) achter te komen hoe goed mijn laatste volk het nog doet. De temperatuur staat de 18 graden (64 Fahrenheit) te overstijgen

Er is een stemmetje in mijn hoofd dat zich afvraag of het wel een goed idee is om mij nog een volk te overhandigen, wie weet laat ik deze ook sterven. Ik ga dat stemmetje negeren en als de kans zich voor doet om aan nog een volk te komen zal ik die met beiden handen aangrijpen. Ergens in de toekomst hoop ik ongeveer 5 volken te hebben. Dat levert nog een te overziene hoeveelheid werk en het bied meer zekerheid als het aankomt op overleving van een goed aantal volken over de winter. De kans dat je na een winter er opeens achter komt dat je imker af bent is dan een stuk kleiner. Ik stel me voor dat imkeren met een stuk of wat volken minder stressvol is. Als je één of twee volken hebt en je verliest een volk zijn of al je volken of de helft van je volken dood. Als er een volk dood gaat wanneer je vijf volken hebt is dat spijtig maar geen ramp.

queen
Genomen met mijn oude telefoon in een hand mijn telefoon (in imker handschoenen) en in mijn andere het raam…

Edit: Ik ben vandaag (19 maart) bij de bijenstal geweest . Prachtig weer, warm en zonnig maar wel met veel wind. Ik ging vooral om eieren en broed te vinden. Ik ben alle ramen bij langs gegaan deze keer en heb eieren larven en gesloten broed (BIAS) gevonden. De hoeveelheid broed viel me weliswaar een beetje tegen, ik denk alles bij elkaar aan ongeveer één kant van een raam aan broed. Waarschijnlijk komt de tegenvallende hoeveelheid broed doordat het volk niet enorm groot is en daardoor niet in staat is een grote hoeveelheid broed te ondersteunen, de hoeveelheid huisbijen is niet zo groot.Er was naar mijn mening nog voldoende honing/suiker siroop en pollen in de ramen. 

Ik vond ook de moer (foto). Dit is de eerste keer dat ik haar zie aangezien ze tegen het einde van het afgelopen seizoen pas is “gemaakt” en ik nooit naar haar op zoek ben geweest. Ik vond haar een beetje klein in vergelijking met de moeren die ik gewent ben van de cursus en haar moeder om het zo maar te zeggen maar misschien is dat gewoon mijn onervarenheid. Misschien wordt ze in de loop van het seizoen nog wat groter wanneer haar reproductiviteit wat meer op gang komt… De toekomst zal het leren.

Advertenties

Toch een overleden volk

Image Image

Ik ben dit blog een beetje aan het verwaarlozen geweest (laatste update 27 februari) ten voorden van mijn Engelstalige bijen blog. Daardoor heb ik een aantal berichten wel op het Engelstalige blog geplaatst die ik niet hier heb vermeld. Dus nu, verlaat de Nederlandse versie van deze Engelse blog post:

Blijkbaar was ik te snel met juichen dat mijn beiden volken de winter hadden overleeft. Mijn tweede, kleinste volk  heeft het dus niet overleeft. Blijkbaar waren er te weinig bijen om de laatste koude nachten in aan het einde van februari en begin maart te overleven. Daarnaast waren meest buiten gelegen ramen gevuld met schimmel (eerste plaatje). Mijn ouders kwamen er vandaag (5 maart dus) achter. Zei maakten ook de foto’s (vandaar de bedroevende kwaliteit :-). Wanneer ik dit jaar een kunst zwerm maak zorg ik ervoor dat ik deze niet bij mijn ouders plaats maar in mijn plaatselijke bijenstal (als ik nog een plekje kan vinden). Niets ten nadele van mijn ouders maar de daar plaatselijke groene woestijn is duidelijk niet bevorderlijk voor een bijen volk. Indertijd wist ik ook niet, had ik niet geleerd, dat je een aflegger ook naast het originele volk kan plaatsen wanneer je de juiste voorzorgsmaatregelen trof. Daarna was de tuin van mijn ouders de meest voor de hand liggende plek ver genoeg van de bijen stal.

Kijkend naar de bovenkant van de ramen (2e plaatje) ziet het er niet fris uit maar nadat ik dit (en dit) blog artikel las begrijp ik dat schimmel in een kast na de winter niet zo vreemd is. Dit volk had de originele moer uit 2010 die ik dit jaar van plan was te vervangen maar heel het volk verliezen was niet onderdeel van het plan. Ik moet het maar zien als een leermoment, het is duidelijk dat ik de volken had moeten samenvoegen aan het einde van de zomer. Maar het was een ingecalculeerd risico. Wanneer ik de volken had samengevoegd had ik daar ook één volk aan overgehouden. Nu bevind ik me in de zelfde positie, alleen dan met een iets minder sterk volk dan ik had gehad had ik ze samengevoegd. Het is wel triest om een volk te verliezen. Had ik de twee volken samenvoegt dan had ik nog het gevoel gehad dat ik op een bepaalde manier het tweede volk gered had. Ik heb gegokt en verloren…

Nu is de tijd dat ik me keuzes moet onderzoeken, had ik iets anders kunnen doen waardoor het volk wel had overleefd? Wat had ik beter kunnen doen? Het meest eenvoudige antwoord daarop is dat ik het volk niet in de groene woestijn had moeten laten staan. De reistijd naar de kast was ook een probleem. Het naastgelegen dorp was blijkbaar te ver weg en/of de plaatselijke tuinen hadden te weinig te bieden voor de bijen.

Eindigend met een positief geluid, de plaatjes hier onder geven een mooi beeld dat de lente duidelijke is begonnen (5 maart). Krokussen staan volop in de stad en de bijen maken daar dankbaar gebruik van.

IMG_20140305_143811 20140305_123206

Ze hebben de winter overleeft!

crocus
krokus, een eerste bron van stuifmeel.

(vertaling van het Engelse artikel op mijn Engelstalige tegenhanger van dit blog)

Ik ben vandaag (25/2/2014) bij mijn beiden bijen kasten wezen kijken omdat het zulk zacht weer is en geloof het of niet maar beiden kolonies hebben de winter overleeft! In deze post vertelde ik nog over mijn twijfel of ik eigenlijk de twee koloniën had moeten samen voegen om er zeker van te zijn dat ze de winter zouden redden. Zolang de rest van de winter en begin van de lente even zacht zullen zijn als de winter de afgelopen maand of twee  is geweest dan komt het wel goed. Ik had wel verwacht dat mijn hoofdvolk de winter zou overleven maar ik was veel minder zeker over mijn tweede volk. Toegegeven mijn tweede volk is momenteel maar een zielig zooitje, ze leken heel blij met het suiker water dat ik ze aanbood. Ik zal proberen een foto te maken van de eenvoudige manier waarop ik ze het suikerwater aanbied; gewoon een omgekeerde jampot met 1 op 1 suiker water en kleine gaatjes in de deksel. De gaatjes zijn dermate klein dat de oppervlakte spanning en de onderdruk boven het suiker water groot genoeg is dat het water niet uit de jam pot lekt, dat is in ieder geval het idee. Ik ben er niet helemaal zeker over wat de beste manier is om de bijen extra voeding aan te bieden, met suiker water of misschien met suikerdeeg…

Deze winter is tot zo ver extreem zacht geweest. Vorig jaar weet ik nog duidelijk dat het weer in het voorjaar ongeveer twee weken achter liep op de norm, nu lijkt het erop alsof het weer twee weken vooruit loopt op de zaken. Deze winter lijkt in de boeken te gaan als het drie of twee na warmste winter ooit (voor meteorologen eindigt de winter op 28 februari). Had het niet zo zacht geweest dan weet ik redelijk zeker dat mijn tweede kolonie de winter niet had overleeft.

Ik heb de indruk dat er nog maar tussen de vijfhonderd en duizend bijen in die kast zitten, en die bezetten maar een straatje. Ik kan er niet op wachten dat het weer een klein beetje warmer wordt (14 plus graden) dan kan ik goed gaan opruimen in de kasten want het is wel een zooitje in beiden kasten. Mijn kast met mijn tweede volk zit vol met schimmel en dode bijen. Van mijn primaire volk had ik een raam gelicht, ver van de bijen tussen de ramen, om te kijken wat en of er nog iets aan voorraden in zou zitten. Het was een raam net naast buitenste raam. De buitenkant van het raam zat onder de schimmel. Dus of de honing/suiker water was nog niet op van een juiste concentratie toen het koude weer aanbrak of dit is gewoon iets dat kan gebeuren bij ramen dicht bij de buitenkant van de kast.

Mold frame
Je kunt het niet heel goed zien maar wanneer je op de foto klikt is het redelijk te zien dat er witte en groen plekjes op het raat zitten (jammer genoeg had ik niet de gelegenheid om het raam zelf te fotograferen)

Ik wilde de bijen niet verder storen dus heb ik de controle daar maar bij gelaten. Er gingen al vlieg bijen er op uit op zoek naar voedsel, evenals bijen van de andere kasten op de bijen stand. Ik heb niet lang gewacht om te zien of er ook bijen terug kwamen met pollen aangezien de krokus en de sneeuwklok al in bloei staan maar ik neem aan dat dat stuifmeel de belangrijkste reden zal zijn om er op uit te gaan. Even na de kortste dag begint de moer alweer met het leggen van eitjes waarna de larven met bijenbrood (een mix van pollen en nectar) gevoerd zullen moeten woorden. Pollen is eigenlijk de enige bron van eiwitten voor bijen en vooral bedoeld voor de groei van larven.

Iets geheel anders dat de bijen kunnen doen bij dit weer maar eigenlijk al bij weer kouder dan dit (vanaf ongeveer 8 graden) is de reinigingsvlucht. De werker bijen ontlasten zich niet binnen de kast en slaan dus hun ontlasting op in hun darmstelsel. Gedurende de hele koude periode slaan de werksters het op. Bij wat milder weer zal de kolonie “en mass” op een reinigingsvlucht gaan. Stel je eens voor hoe het is om gedurende een maand of twee niet te kunnen schijten. Omdat de moer alleen koninginnen gelei eet, dat veel minder onverteerbare onderdelen, heeft de moer hier veel minder moeite mee. Maar ook bij goed weer komt de moer niet de kast uit lopen om zich te ontlasten en dus zal ze zich gewoon in de kast ontlasten waarna dit wordt opgeruimd door de werkster bijen. Natuurlijk hoeft adel zich niet verder bezig te houden met ontlasting.

Andrew

PS, tijdens het onderzoeken van bijenbrood vond ik de volgende twee artikelen over de  mogelijk invloed van bijen brood op osteoporose en de mogelijke invloed van bijen brood op pollen allergie beiden in het Engels, doe ermee wat je wilt.

Imker diploma

imker diplome
Imker diploma

Joepie, ik ben nu een gediplomeerd imker…niet dat de term “imker” een beschermde titel is, zoals doctor, psycholoog of fysiotherapeut. Dus misschien is dit een beetje een flauw diploma en je doet de cursus natuurlijk niet voor dit stukje papier.

De cursus is afgelopen, nu is het misschien zaak om lid te blijven van de Groningse afdeling van de Nederlandse bijenhouders vereniging (NBV), dan heb ik nog een wat meer vanzelfsprekend iemand om mijn vragen aan te richten.

Maar of ik nu meer een imker ben dan dat ik twee weken geleden was, ik denk het niet. Ook met diploma ben ik naar mijn gevoel alleen een imker in naam. Ik heb nu in ieder geval een papiertje dat zegt dat ik imker ben. Ik ben er ongeveer even blij mee als met mijn bachelors diploma, ofwel redelijk laconiek.

Ik heb het idee dat ik nog meer te leren heb dan dat ik al bij deze cursus geleerd heb. Naar mijn gevoel heb ik meer geleerd door het houden van bijen dan door de cursus te doen. Ook al was het één zonder het ander moeilijker zo niet onmogelijk geweest. Misschien moet ik zeggen dat ik meer heb geleerd door ook bijen te houden, niet perse meer dan bij de cursus. Ik had vooral minder geleerd van de cursus wanneer ik geen bijen had gehad.

De “take home message” is dus, zoals ik al eerder heb gezegd, neem bijen lang voor het einde van de cursus dan heb je veel meer aan de cursus.

Mierenzuur behandeling

mierenzuurIn de maand augustus is het tijd om iets aan de varroa mijt te doen. Toepasselijk genoemd, is de Varroa destructor een van de belangrijkste vijanden van de honing bij. Oorspronkelijk afkomstig uit Indonesië heeft deze pest zich langzaam over heel de wereld verspreid. Alleen Australië is nog vrij van deze vreselijke parasieten.

Zonder behandeling zullen je bijen zeker sterven aan de gevolgen van de varroa mijt. De bijen gaan niet dood aan de eigenlijke mijt maar deze maken de bijen gevoelig voor allerlei secundaire/opportunistische ziekten. Organisaties als bijen@WUR onderzoeken de gezondheid van de bijen op zoek naar oorzaken en behandelingen. Ook de varroa is een onderwerp van onderzoek maar tot zover is er nog geen adequate bestrijding gevonden die de bijen wat langer vrijwaart van deze plaag.

Tot dat er een wat meer structurele oplossing komt zullen alle imkers zelf hun bijen moet beschermen tegen de Varroa destructor. Er zijn verschillende behandelingen die imkers kunnen toepassen tegen de varroa die ik eerst kort zal noemen en daarna een beetje verder zal uitleggen. Beginnend met het weg halen van darren raat in het begin van het seizoen tot in de zomer, mierenzuur behandeling tegen het einde van de zomer tot in het begin van de herfstof oxaalzuur bij het maken van een broedloze aflegger en eindigend met een oxaalzuur behandeling ergens in midden december tot half januari.

De mierenzuur behandeling kan op verschillende manieren worden toegepast. De naar mijn mening meest eenvoudige manier (ook al heb ik geen ervaring met andere manieren) is door twee nieuwe gele keukendoekjes opgevouwen op elkaar op de raten te leggen, eventueel op een moerrooster en daarop 30 ml 60 procent mierenzuur druppelen per broedkamer, bij 2 broedkamers 60 ml boven op de bovenste broedkamer. Dit laat je dan vier dagen verdampen waarna je dit nog 3 keer herhaald, zodat de behandeling uiteindelijk 24 dagen duurt waardoor je zeker kan zijn dat alle bijen de behandeling hebben ondergaan. Er zijn ook andere manieren om de mierenzuur behandeling toe te passen maar daar kom je makkelijk genoeg achter of kan je lezen in de volgende PDF (een folder die je sowieso moet lezen). Hierin kan je ook lezen over de oxaalzuur behandeling waarover ik later in het jaar wel zal berichten wanneer ik daar zelf aan toe ben ook de darren raat methode komt hierin aan bod.

Mierenzuurbehandeling
Liebig verdamper

Dat je voorzichtig met mierenzuur moet omgaan heb ik aan den lijve ondervonden. Aangezien ik nergens mieren zuur met een concentratie van 60 procent kon vinden. Alleen mierenzuur met een concentratie van 85 procent kon ik vinden, dus diende dit te worden verdunt. Aangezien ik 2 jaar scheikunde heb gestudeerd en tijdens mijn studie biologie ook veel tijd in het lab heb doorgebracht, achtte ik mezelf prima in staat om die verdunning uit te voeren. Alleen dacht ik er een beetje te ligt over. Ik achtte mijn bad een geschikte plek om dit te doen. Als er iets werd gemorst zou dat geen probleem zijn. Ik had mijn imker handschoenen, die tot mijn elleboog reiken dus dat zit ook wel goed, dacht ik. Oogbescherming dacht ik niet aan, stom genoeg, ook al heb ik nog heb ik nog veiligheidsbrillen van mijn tijd in het lab. Maar ja, ik dacht dit is peanuts, toen ik nog regelmatig in het lab werkte was omgaan met gevaarlijke stoffen een nagenoeg dagelijkse aangelegenheid. Wat ik niet doorhad was dat mijn rubberen imker handschoenen wanneer nat behoorlijk glad worden.
Alles stond klaar in het bad en ik pakte de fles met mierenzuur op om daar een deel van over te schenken in een ander fles, toen de fles uit mijn handen gleed en in het bad landde. Een hoeveelheid mierenzuur weer omhoog spuitend in mijn gezicht. Er kwam wat in mijn oog en ook op een paar andere plekken in mijn gezicht. Ik hield meteen mijn hooft onder de kraan en probeerde mijn oog uit te spoelen, maar toch voelde mijn oog niet helemaal lekker. Resultaat: bezoek aan de huisarts, 4 dagen een antibioticum in mijn oog druppelen, 1 dag mijn oog afgeplakt, verschillende brand plekken in mijn gezicht een week irritatie in mijn oog en al het mierenzuur in het riool.
Uiteindelijk heb ik een nieuwe fles mierenzuur verdund in een laminar flow kast in het lab van een bevriende bioloog met goede handschoenen een bril en een labjas aan. Niet dat het niet mogelijk is om in je gootsteen mierenzuur te verdunnen wanneer je voorzichtig bent, ook al zal mijn vrouw dat nu nooit meer toeslaten… Maar je moet wel alles bij de hand hebben, je ogen beschermen, je handen beschermen, een emmer met water bij de hand hebben, iemand in de buurt hebben die kan helpen en gewoon voorzichtig zijn. Als je er geen vertrouwen in hebt dat het gaat lukken ga dan op zoek naar een plek waar je het mierenzuur verdunt kan kopen (link!) of gebruik een methode waarbij je 85 procent kan gebruiken.

Moraal van het verhaal druppel geen mierenzuur in je oog, dat doet pijn en is niet al te best voor je ogen!

Groet, Andrew

Eieren leggende werksters

eieren-kleinMijn tweede paniek episode kwam nadat mijn vrouw deze foto maakte van een raat uit mijn koninginneaflegger, waarin meerdere eieren per cel te zien zijn. Dit is een teken van eieren legende werksters. Ook al besefte ik dat niet op het moment zelf, ik dacht gewoon: “Kijk meer eitjes per cel, dat is interessant!” toen kreeg dat te horen na het fotootje doorgestuurd te hebben naar de imker cursus mensen.

Het vreemde is dat werksters pas eieren gaan leggen als ze al tijd moerloos zijn geweest (blijkbaar ongeveer 24 dagen), en ik wist zeker dat ik ongeveer een week daarvoor nog de moer had gezien. Ik had er zelfs een foto van. De beredenering van de man waar ik het volk had gekocht was dat er eieren legende werksters waren aan komen vliegen van een afgeslagen volk. Die werksters waren bij mijn volk aangekomen en hadden zich in het volk gebedeld. Hoe dat precies in zijn werk gaat weet ik niet, ik kan me moeilijk een bij voorstellen op de vliegplank met een bakje waarin nectar kan worden gedoneerd voor zich. Je komt blijkbaar ook niet zomaar van eieren leggende werksters af aangezien ze niet te onderscheiden zijn van andere werksters. Daarnaast produceren ze dezelfde soort feromonen als een moer waardoor het volk niet door heeft dat het moerloos is en dus niet zomaar een nieuwe moer zal accepteren.

Zoals in de bovenstaande link wordt uitgelegd is er nog al wat voor nodig om de werksters van het eieren leggen af te krijgen. De makkelijkste en meest veilige optie is het volk opgeven of aangezien het volk toch ten dode opgeschreven is het volk afzwavelen door ’s avonds een strookje zwavelpapier te verbranden in de kast waardoor alle bijen overlijden. Wanneer het volk kost wat het kost het in leven moet worden gehouden zijn er een paar manieren om dit te bewerkstelligen. Zowel tijds als middelen intensief. De eenvoudigste manier lijkt mij deze: twee maal achter elkaar open broed in de kast hangen elk gedurende 9 dagen, dat broed produceert feromonen die het eieren leggen van de werksters onderdrukken. Hierna kan er met een uitloopkooitje een nieuwe moer worden geïntroduceerd.

Mijn koningin
Mijn koningin

Aangezien ik op dat moment maar 1 ander volk had dat op dat moment ook nog moerloos was of alleen nog een onbevruchte moer had waren deze methoden geen optie. Ik had me er al bij neergelegd dat ik het volk zou moeten opgeven of afzwavelen toen bij een volgende grondige inspectie ik de moer weer tegen kwam. Waarschijnlijk was de moer nooit weggeweest, Waar dan de eieren leggende werksters vandaan kwamen of de meerdere eieren per cel weet ik niet en ik heb ook van de ervaren imkers geen toereikende uitleg kunnen ontlokken. Ze zouden kunnen zijn aankomende vliegen van een nabij gelegen afgeslagen volk en zich binnen gebedeld kunnen hebben. Maar aangezien eieren leggende werksters geen andere moer accepteren en dus de moer zouden hebben afgemaakt is dat ook geen acceptabele uitleg. Het blijft voor mij een mysterie. De volgende keer zal ik eerst goed op zoek gaan naar de moer voor ik andere conclusies ga onderzoeken.

Groet, Andrew

Edit (19/04/2016); verhelderend artikel dankzij Wouter, had ik dat drie jaar geleden maar gehad.

Nieuwe imker

imker cursus
Op zoek naar de koningin

Ook door mijn achtergrond als bioloog ben ik geïnteresseerd in alles dieren en dieren gerelateerd. Voor deel door deze interesse wist ik van de problemen met bijensterfte. Aangezien ik al jaren probeer om mijn ouders te stimuleren om bijen te gaan houden, leek het me een goed om zelf dan maar het initiatief te nemen en me verder verdiepen in het imker zijn. Samen met mijn moeder, die eigenlijk gelijk al geïnteresseerd was in het houden van bijen, bezochten we een open dag voor de noord Nederlandse bijenhouders vereniging. Aan de hand van de gesprekken met de aanwezige leden van de imker vereniging, bleek dat aan het begin van het nieuwe jaar een imker cursus begon, zoals dat ieder jaar het geval bleek te zijn.

We besloten om ons aan te melden voor deze cursus.  In februari van dit jaar begon die imker cursus. De cursus duurt tot aan komende woensdag. Oftewel besloeg de cursus bijna 9 maanden van het jaar en eindigt met een test, blijkbaar om te bepalen of we genoeg geleerd hebben om ons imker te mogen noemen. De lessen bestonden uit 7 theorie lessen en 10 praktijklessen. In de cursus kregen we de beginselen van het imkeren verteld op theorie basis met behulp van een boek (Bijenhouden Hoe doe je dat – Friedrich Pohl). De praktijklessen werden gegeven toen het weer beter werd, omdat je bijen het je niet in dank zullen afnemen als je alle warmte weg laat in het vroege voorjaar. We mochten de praktijk uitproberen met een aantal bijen volken die speciaal voor deze cursus waren gecreëerd/aangeschaft. Aangezien bijenvolken onder de hoede van cursisten niet al te best zullen presteren.

Eerlijk gezegd waren de theorie lessen een beetje droog zonder de praktijk. Beter was het geweest als we gewoon de opdracht hadden gekregen om het boek goed door te menen en dan in een enkele theorieles alle essentiële basis principes verder uitgelegd hadden gekregen eventueel met nog een tweede  theorieles als dat nodig bleek te zijn. De praktijk lessen begonnen pas in april en door het slechte weer in het voorjaar van 2013 werden ook nog eens twee lessen uitgesteld. Informatie word altijd beter opgeslagen/begrepen wanneer deze in teken staan van praktijklessen. Organisatorisch misschien moeilijk met het voorjaar dat we dit jaar hebben gehad maar dan waren de theorie lessen te relateren geweest aan de praktijk.

Dus zo startte mijn rijs op de weg van het imker zijn. De cursus is maar het begin het vormt je niet tot een ervaren imker. Maar je moet ergens beginnen en nu kan ik mijn rijs voortzetten aan de hand van mijn eigen bijen en lessen leren aan de hand van hun aanwijzingen.

Groet, Andrew